Paradiso

Paradiso in Amsterdam is een concertzaal, club en cultuurhuis met plaats voor 1.500 bezoekers in de Grote Zaal. De kern van het bezoek is een hoge voormalige bijeenkomstruimte van de Vrije Gemeente, geopend in 1880 en later ingericht voor versterkte muziek; achter de geluidstafels hangt nog de gedenksteen van Herman Hugenholtz. Die voorgeschiedenis geeft een zaalconcert een verticale, kerkachtige schaal, met artiest en publiek in één open ruimte.

Van vrijzinnige vereniging tot punkavond

De Vrije Gemeente opende op 2 mei 1880 haar ‘gebouw voor samenkomsten’ aan de Weteringschans. Herman Hugenholtz, voorman van de vereniging, zag de zaal als plek voor een moderne, vrijzinnige religieuze beweging; het gebouw was berekend op 1.500 toehoorders. De gemeente kreeg echter weinig aanhang voor die grote ruimte, waarmee de latere culturele bestemming al vroeg in beeld kwam.

Op 30 maart 1968 ging het pand open als Kosmisch Ontspanningscentrum Paradiso. De Amsterdamse Jeugdraad en de gemeentelijke Stichting Vrijetijdscentra zetten het op als proefproject voor jonge mensen; Provadya?, met Willem de Ridder, Koos Zwart, Ruud Tegelaar en Matthijs van Heijningen, verzorgde de zaterdagprogrammering. De openingsavond trok 1.255 bezoekers en combineerde muziek, film, dans en een lichtshow.

Januari 1977 leverde een scherpe breuk met die brede openingsformule: de Sex Pistols speelden er en brachten punk naar Amsterdam, volgens het Stadsarchief. Het publiek zag er voor het eerst pogoën. Die avond laat zien waarom Paradiso in zijn beginjaren tegelijk podium, ontmoetingsplek en laboratorium voor nieuwe scenes was.

De zaal nu

De programmering omvat popconcerten, clubnachten en culturele initiatieven, met ruimte voor nieuwe makers en reeksen rond onder meer indie, rock, hiphop, r&b, elektronische muziek en jazz. De Grote Zaal is de grote, staande publieksruimte; de Bovenzaal biedt plek aan 210 mensen en past bij compactere shows. Voor en na een concert vormt het keldercafé de vaste plek voor een drankje en een gesprek buiten de zaal.